Kenmerken
Signalen hoogbegaafdheid kinderen 0-4
signalen hoogbegaafdheid kinderen 4-12
signalen hoogbegaafdheid pubers en jong volwassenen

 

Kenmerken van hoogbegaafdheid

 

Wordle Hoogbegaafdheid

Hoogbegaafden hebben natuurlijk een hoog IQ (>130), maar hoogbegaafd zijn betekent meer dan heel slim zijn. Hoogbegaafde mensen, van peuters tot bejaarden, bekijken en ervaren de wereld op hun eigen manier. Ze leren niet op dezelfde manier als mensen met een gemiddeld IQ en ook hun sociale en emotionele ontwikkeling verloopt anders.

 

Gevoelig voor prikkels

Professor dr. Tessa Kieboom is specialist in hoogbegaafdheidsonderzoek en directeur van het Centrum voor Begaafdheidsonderzoek in Antwerpen. Zij stelt dat de kern van hoogbegaafdheid niet het hoge IQ is, maar het verruimde bewustzijn. Volgens haar versterkt het bewustzijn, naarmate het IQ toeneemt. Dat betekent concreet dat veel hoogbegaafden extra gevoelig zijn voor prikkels.

 

Overexcitabillities

Deze theorie sluit aan bij de theorie van de Poolse psychiater en psycholoog Kazimierz Dabrowski (1902-1980).

Dabrowski gaat er onder meer vanuit dat veel hoogbegaafden te maken hebben met ‘overexcitabillities’. Deze term is moeilijk te vertalen, maar betekent zoiets als ‘extreme prikkelgevoeligheid’. Volgens Dabrowski reageren hoogbegaafden heftiger en langduriger op bepaalde stimuli en zijn hun ervaringen complexer en van een rijkere textuur. Hij heeft deze overexcitabillities onderverdeeld in vijf categorieën:

 

  1. Psychomotorisch: een hoog energieniveau

Dit kan zich uiten in veel praten, beweeglijkheid, impulsiviteit, gedrevenheid en competitiviteit. Mensen met deze overexcitabillity vinden het vaak moeilijk om stil te zitten en hebben soms ook minder slaap nodig dan gemiddeld. De misdiagnose ADHD ligt hier op de loer!

 

  1. Sensueel: sterk genieten van zintuigelijke waarnemingen

Dit kan zich op verschillende manieren manifesteren. Mensen met deze overexcitabillity kunnen enorm genieten van kunst, muziek, mooie voorwerpen, lekker eten, sex; alles wat de zintuigen prikkelt. Bij sommigen uit het zich echter in een hang naar luxe en comfort, of naar een overgevoeligheid van de huid. Deze mensen verdragen bijvoorbeeld geen wol, nauwsluitende kleding of naadjes en labels in hun kleding. Andere mensen met de sensuele overexcitabillity staan graag in de spotlights en hebben een grote drang naar aandacht.

 

  1. Intellectueel: intellectuele honger en een haast onverzadigbare nieuwsgierigheid

Mensen met deze overexcitabillity hebben soms de neiging om alles te willen analyseren, om dé waarheid te willen vinden. Daarom lezen ze over het algemeen graag. Ze kunnen scherp observeren en kritisch en onafhankelijk denken. Ze houden van zelfreflectie en denken over denken en ze verdiepen zich eveneens graag in logica, morele vraagstukken en de ontwikkeling van nieuwe ideeën en concepten.

 

  1. Verbeelding: een rijke fantasie, beeldend denken

Dit zijn mensen met een enorme verbeeldingskracht. Dat kan zich uiten in poëtisch taalgebruik, of door in de taal veel gebruik maken van metaforen en beelden. Vaak zijn mensen met deze overexcitabillity ook inventief en fantasievol en ze dromen nogal eens weg als ze zich vervelen. Ze hebben de neiging om te dramatiseren en het zijn soms magische en animistische denkers.

 

  1. Emotioneel: intense en complexe emoties, hoogsensitiviteit

Prikkels komen vaak heftig binnen. Vaak hebben deze mensen een feilloze sensitiviteit voor bijzonderheden van een situatie. Het leidt eveneens vaak tot sterke empatische gevoelens en een sterke gehechtheid aan personen, dieren of plaatsen. Emoties worden over het algemeen zeer intens ervaren, wat door derden soms (onterecht) afgedaan wordt als aanstellerij.

Waarschijnlijk heeft uw kind of leerling, naast een hoog IQ, ook te maken met één of meerdere van deze overexcitabillities. Wellicht verklaart dit al het één en ander in het gedrag van het kind.

 

 

Overzichten met kenmerken voor kinderen, pubers en (jong) volwassenen

We hebben een aantal overzichten voor u samengesteld, met kenmerken van hoogbegaafdheid in verschillende leeftijdscategoriën. Hieronder kunt u die bekijken. U moet zich hierbij echter wel realiseren dat het algemeenheden zijn: niet iedere hoogbegaafde voldoet aan alle kenmerken. Het omgekeerde is bovendien ook waar: iemand die voldoet aan een aantal kenmerken is niet automatisch hoogbegaafd. U kunt de lijsten dus niet gebruiken om te diagnosticeren, maar wel als hulpmiddel.

 

 

 

Onderstaand twee presentaties. De eerste gaat over de prikkelgevoeligheid van hoogbegaafden. De kwaliteit is niet fantastisch, maar de inhoud maakt veel goed. De tweede is van prof. dr. Tessa Kieboom, over het verruimde bewustzijn van hoogbegaafden, de persoonlijkheidskenmerken en de omgeving van hoogbegaafden.