Definitie

Wat is hoogbegaafdheid?

 

Het meer-factorenmodel van Mönks

Er bestaan verschillende definities van hoogbegaafdheid, maar over het algemeen gaat men uit van het meer-factorenmodel van Franz Josef Mönks. Deze hoogleraar ontwikkelingspsychologie heeft een aantal factoren toegevoegd aan het al bestaande model van de Amerikaanse psycholoog Renzulli.

Renzulli stelde dat hoogbegaafdheid niet zozeer een eigenschap is, maar een bepaald vermogen, dat zorgt voor hoogbegaafd gedrag. Volgens deze theorie is iemand hoogbegaafd als hij beschikt over creativiteit, een hoge intelligentie (IQ >130) en motivatie.

 

Mönks voegde hier de omgevingsfactoren gezin, school en ontwikkelingsgelijken aan toe. Pas als de sociale omgeving goed inspeelt op het hoogbegaafde vermogen, komt de hoogbegaafdheid volledig tot uiting. Met andere woorden: ouders en school moeten samenwerken om tot een goed aanbod van kennis en vaardigheden te komen. Daarnaast heeft het kind ontwikkelingsgelijken nodig om zich volledig te kunnen ontplooien.

 

Creativiteit

Met creativiteit bedoelen we niet alleen scheppende creativiteit, zoals schilderen, breien, kleien of taarten bakken. Bij veel hoogbegaafden uit de creativiteit zich (ook) in taal- en woordgrapjes en in het bedenken van originele oplossingen voor vraagstukken. Hoogbegaafde mensen kunnen in discussies met verrassende vragen en argumenten komen. Buiten de kaders denken is hun kracht.

 

Hoge intelligentie

Eén van de kenmerken van hoogbegaafdheid is een hoge intelligentie. Als ondergrens wordt over het algemeen een IQ (Intelligentie Quotiënt) van 130 aangehouden.

 

Normaalverdeling IQ

Het IQ kan worden vastgesteld door middel van een intelligentietest. Het gemiddelde IQ is gesteld op 100. Als uw kind een IQ heeft van 140, dan wijkt dat dus 40 punten af van het gemiddelde.

 

Percentueel zijn er evenveel mensen met een IQ van 140 als met een IQ van 60. In de grafiek hierboven ziet u hoe de verhouding is tussen het IQ en het percentage mensen met dat IQ.

 

Motivatie

Hiermee bedoelen we gedrevenheid, taakgerichtheid, de drang om gestelde doelen te bereiken. Hoogbegaafde mensen hebben vaak een intrinsieke motivatie om hun doelen te verwezenlijken.

 

Het Delphi-model

Hieronder vindt u nog een andere definitie van hoogbegaafdheid. Deze definitie is opgesteld door een groep experts: psychologen, coaches, bedrijfsartsen, een psychiater en een aantal personen die professioneel met volwassen hoogbegaafden werken. Zij hebben hun definitie opgesteld aan de hand van de Delphi-methode (zie bijgevoegd model):

 

Een hoogbegaafde is een nieuwsgierig, sensitief en emotioneel mens. Hij of zij is een snelle en slimme denker, die complexe zaken aankan. Verder is hij of zij autonoom, gedreven van aard en intens levend. Hij of zij schept plezier in creëren.

 

 

Bekijk ook eens het interview met Tijl Koenderink; de interviewer gaat in vogelvlucht in op een aantal hardnekkige vooroordelen over hoogbegaafdheid.

 

 

 

 

 

 

Delphi model Hoogbegaafdheid